Ekonomim Articles

Dünya Bankası’nın 12 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı ve yaklaşık 140 sayfadan oluşan “Building Human Capital Where It Matters: Homes, Neighborhoods and Workplaces” başlıklı rapor, yalnızca teknik bir kalkınma metni değil; gelişmekte olan ülkeler için ciddi bir uyarı belgesi niteliğinde. Raporda 129 düşük ve orta gelirli ülke inceleniyor ve çarpıcı bir sonuç ortaya konuyor: Mevcut sağlık, eğitim ve beceri açıkları nedeniyle bu ülkeler gelecekteki işgücü kazançlarının ortalama yüzde 51’ini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Türkiye için hesaplanan oran yüzde 42.

Fed’in başkan adaylığında ismi öne çıkan ve eski Merkez Bankacı Meslektaşlarımızın beğendiği Kevin Warsh’ın, eski ve yeni söyleşileri medyaya düştükçe, TCMB yönetimi ile ilgili bazı fikirlerimi gözden geçirme kararı aldım. Bu arada Warsh’ın fikirlerini beğendiğini söyleyenlerin daha derin düşünerek, TCMB yönetimi ile alakalı yorumlarını gözden geçirmeye zorlamak istedim.

Gümüş piyasasının görece sığ olması, düzeltmelerin daha sert yaşanmasına yol açıyor. Kısa vadeli fiyatlamaları fonlar, portföy yöneticileri ve spekülatif işlemler belirler. Dolayısıyla geçici satış dalgalarını, altının yapısal hikâyesinin sona erdiği şeklinde okumak doğru olmaz.

Son dönemde piyasalarda en çok sorulan sorulardan biri şu: Fed neden faiz indiriminde beklenenden daha yavaş davranıyor? Bu durum “siyasi baskılara direnç gösterirken inatlaşan Fed yönetimi” yaklaşımıyla ele alınsa da, tabloya biraz daha yakından bakıldığında, Fed’in temkinli duruşunun arkasında oldukça net ekonomik gerekçeler olduğu görülüyor. Daha da önemlisi, bu tercih sadece ABD’yi değil, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin merkez bankalarını da doğrudan etkiliyor.

Bugün itibariyle, Avrupa Birliği ile ABD arasında Temmuz 2025’te siyasi düzeyde uzlaşıldığı açıklanan ticaret anlaşması, Grönland merkezli jeopolitik gerilimle birlikte fiilen askıya alınmış görünüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Grönland konusunda ABD’ye karşı tutum aldıklarını öne sürdüğü Avrupa ülkelerine yönelik gümrük tarifelerini kademeli olarak artıracağını duyurması, Brüksel’de yalnızca diplomatik bir kriz yaratmadı; aynı zamanda Avrupa ekonomisinin en hassas sektörlerinde ciddi bir belirsizlik dalgası başlattı.

Her zaman söylediğim gibi, Türkiye'de ev sahibi olmak zor. Ancak ABD'de Türkiye kadar olmasa da ev sahibi olmanın çok zorlaştığı anlaşılıyor. Gelişmiş ülkelerde Finlandiya, Fransa, İtalya ve İsveç’te gelirle konut sahibi olmanın nispeten kolay olduğu, ABD'de ise neredeyse Portekiz kadar zorlaştığı görülüyor. Türkiye'de durum zaten içler acısı.

Şarkının devamını biliyorsunuz zaten. TÜİK ve ekonomi yönetimi meseleyi öyle bir hale getirdi ki, bir gün gerçekten doğruyu söyleseler bile kimse inanmayacak. Dolayısıyla ben doğrudan konuya gireyim.

Beklentiler yeniden bozulursa, ara hedeflerin de hızla inandırıcılığını kaybetmesi kaçınılmaz olur. TÜİK bu konuda sıkı çalışacak sanırım. Merkez Bankası artık “faiz indirirken bile frene basabileceğini” göstermek istiyor. Bu önemli. Çünkü piyasa, faizin seviyesinden çok, duruş ve kararlılığa bakar.

Birçok tüketici, ödedikleri yüksek fiyatın karşılığında aldıkları ürünlerin kalitesini değerlendirmeye alıp, kaliteli bir ürün için bu kadar yüksek bir bedel ödemenin gerekliliğini sorgulamaktadır.

ABD Ulusal Güvenlik Stratejisi Belgesi, Türkiye için karmaşık ve çok katmanlı bir fırsat-risk dengesi sunuyor. Hafta sonu konuştuğum uzmanların belge üzerindeki detaylı analizi, Ankara'nın ABD'nin yeni stratejisinde "kapsamlı stratejik ortak" olmaktan ziyade, "çevresel ve dosya bazlı işlevsel bir aktör" olarak konumlandırıldığını gösteriyor.

TCMB'nin 11 Aralık'ta alacağı karar, Türkiye ekonomisinin yakın vadeli yönünü belirleyecek kritik bir dönüm noktası olacak. Piyasanın 150 baz puanlık indirim beklentisi, politika yapıcılar üzerinde enflasyonla mücadeledeki kararlılık sınavını baskı altına alıyor.

Yeniliklerin insan odaklı ve adil bir şekilde yönetilmesi büyük önem taşıyor. 2035’e kadar, AI’ın şirketlerin %85’inden fazlasında kullanılması ve verimlilikte %60 artış sağlanması öngörülüyor.