Keşke faiz her şeyi çözebilse...

Keşke faiz her şeyi çözebilse...

 

Merkez Bankası Başkanı eline sihirli değneği aldı ve... Hiç abartmıyorum, büyük bir çoğunluk böyle bir beklenti içinde. Enflasyon, işsizlik, durgunluk hatta dış politika bile faizin düşmesiyle çözülecek. 

Tabii ki çözülmeyecek. Ancak, "faiz enflasyonun sebebidir" tartışmasını açtıktan sonra, "faiz her derde devadır" diyen de çıkacak. Bunlar normal. Ancak, en büyük meselenin bu olmadığını bilmemiz lazım. Bu sebeple, dünya ticareti ve Türkiye'nin durumunu bu sabah anlatmak gereği duydum. 

Öncelikli olarak şunun farkına varmamız gerekir. Gelişen teknoloji ve dijitalleşme sonucu dünyanın en değerli ve en yüksek cirolu firmalarının sıralaması değişirken, “üretim” üzerine kurulmuş olan paradigma çöktü, katma değer üretim öncesi ve sonrası faaliyetler sayesinde daha fazla arttı. Yapay Zekanın müşteri profilleri üzerindeki isabetli analizleri ve bireylerin taleplerine anında cevap veren yapısı sayesinde, yepyeni bir kolonizasyon faaliyeti başladı. 

Bununla beraber, Mal Ticaretinde hepimizin umutla beklediği ivme gerçekleşmezken, e-ticaret ve sosyal medya üzerinden yapılan reklamlar küresel ölçekte büyük bir etkileşim yarattı. Bu durum “nihai mal ve hizmet birimleri” ile hesap edilen Milli Gelir tanımını tartışmaya açtı. Büyüme hızlarının bu tarif sebebiyle doğru hesaplanmadığı konuşulmaya başlanırken, konvansiyonel metotlarla hesaplanan düşük büyüme hızları yatırımcıları endişeye sevketmekte. Bu endişeler sebebiyle küresel sermaye akımlarının sürekli dalgalanması kaçınılmaz hale geldi.

Türkiye’nin ihracat performansı ise, geride bıraktığımız dönemde küresel ticaret ile bazen aynı seviyede, bazen de altında bir seviyede yola devam etti. Ancak, 2014-2018 yılları arasında dış ticaret hadleri açısından büyük olumsuzluklar yaşandığını söylemeliyim. Yani Türkiye'nin ihraç ürünlerinin değeri düştü.

Bunun arkasında uygulanan dış ticaret rejiminin de payı bulunmakta. Ara malı ithalatını kolaylaştıran hatta mecbur eden büyüme modeli 2002-2014 arasında etkili olurken, 2014 sonrasında da bu durumu tersine çevirmek için atılan adımlar hatalı oldu ve üretim maliyetlerini yükseltirken, üretici/ihracatçıyı göreceli olarak pahalı ve kapasitesi yetersiz yerli ara malı üreticilerine mahkum edildi. Tüm bunların sonucunda ihracatın kg değeri 1.5 doların hala altında seyretmekte. 

"Mutlaka bir B Planına ihtiyaç var.."

Tarihe dönüp baktığımızda, Dünya Ticaretinin Doğu-Batı aksında devam ettiğini görüyoruz. Yani, Çin ve Hindistan gibi ülkelere mal ve hizmet satmak için sarf edilen kampanyaların büyük bir israf olduğunu düşünüyorum. Türk Sanayicisi Güney Doğu Asya Ülkelerinde yatırım yaparak, asıl katma değeri Türkiye’de tutmayı denemeli. Eğer maksat marka yaratmak ise, Türkiye sınırları içinde bunu başarmak mümkün değil. Firmalarımızın yeni yükselen değerler olan Güney Doğu Asya Ülkelerinde yatırım yaparak, söz konusu ülkelere mal satabileceklerini anlamaları gerekiyor. Ancak siyasetin istihdam baskısı ve bazı sektörlerin menfaatlerini muhafaza etmek için kurduğu baskı sebebiyle radikal bir değişiklik yapmak mümkün olmamakta.

Bana göre "korumacılık" Küresel Ekonominin önündeki en ciddi engel olarak durmakta. AB ve ABD’nin diğer ülkeler/bloklarla yaptıkları STA’lar Türkiye’nin önünde ciddi bir engel teşkil ediyor. Maalesef Ticaret Diplomasimiz bu konuda adım atamamakta. Sıcak çatışma ortamı, ABD ve AB ile ilişkilerimiz sebebiyle elimiz kolumuz bağlı durumda desem yanlış olmaz.

Belki de iyi bir haber olarak değerlendirilebilir: Hammadde, aramalı ve yatırım malı fiyatlarında kısa vadede bir yükselme beklenmiyorum. Ancak küresel olarak artan nüfus ve ihtiyaçlar 2-3 yıl içerisinde yeni bir yükseliş hareketi yaratabilir. Buna karşılık, nihai mal fiyatlarında bu ölçüde bir yükseliş beklemiyorum. Bu durum kar ve büyüme krizlerini beraberinde getirebilir. Nihayetinde Dünya Ticareti bir kez daha 2014-2018 arasında olduğu gibi bir durgunluk sürecine girebilir. Mutlaka bu duruma karşı bir B planımızın olması gerekir diye düşünüyorum.

 

Prof. Dr. Emre Alkin

 

 

Eklenme Tarihi : 25.7.2019 07:23:19

YORUMLAR

Yorum yapabilmeniz için üye olmalısınız.
Eğer üye iseniz üyelik girişi yapmak için tıklayın.
Yeni üye olmak için lütfen tıklayın.

Henüz yorum yapılmamış.