"Akıllı insanlar kendi yanlışlarından,
çok akıllı insanlar ise başkalarının hatalarından ders alırlar."
Prof. Dr. Emre Alkin

Aynı modelde ısrar etmeye devam ederken...

 

Değerli Dostlar. Son 10 yılda “fabrikasyon” üzerine kurulmuş olan tüm paradigmalar çöktü. Çünkü katma değer, fabrikasyon öncesi ve sonrası faaliyetler sayesinde daha fazla artmış durumda. 
Yapay Zekanın müşteri profilleri üzerindeki isabetli analizleri ve bireylerin taleplerine anında cevap veren yapısı sayesinde, yepyeni bir işgal faaliyeti de başladı diyebilirim. 


Diğer yandan, Mal Ticaretinde beklenen ivme gerçekleşmezken, e-ticaret ve sosyal medya üzerinden yapılan reklamlar küresel ölçekte büyük bir etkileşim yarattı. Bu durum “nihai mal ve hizmet birimleri” ile hesap edilen Milli Gelir tanımını tartışmaya açmış gözüküyor. Konvansiyonel metotlarla hesaplanan düşük büyüme hızları yatırımcıları endişeye sevk ediyor, küresel sermaye akımlarının sürekli dalgalanması kaçınılmaz oluyor.


Tüm bu gelişmelerin ortasında, Türkiye’nin ihracat performansı küresel ticaret ile bazen aynı seviyede, bazen de altında bir seviyede yola devam ediyor. Hatta  2014-2018 yılları arasında dış ticaret hadleri açısından büyük olumsuzluklar yaşandı diyebilirim. Bunun arkasında, uygulanan dış ticaret rejiminin de payı bulunmakta.


Ara malı ithalatını kolaylaştıran hatta mecbur eden büyüme modeli 2002-2014 arasında etkili olurken, 2014 sonrasında da bu durumu tersine çevirmek için atılan adımlar tam tersine bir etki yarattı. Üretim maliyetlerini yükselirken, üretici/ihracatçıyı göreceli olarak pahalı ve kapasitesi yetersiz yerli ara malı üreticilerine mahkum edildi. Tüm bunların sonucunda ihracatın kg değeri 1.5 doların altında seyrediyor. Bu model, bu dış ticaret rejimi ve bu teşvik sistemiyle ileri gitmek mümkün değil gibi gözüküyor. 
Diğer taraftan, Dünya Ticareti Doğu-Batı aksında devam ederken, Çin ve Hindistan gibi ülkelere mal ve hizmet satmak için seferberlik başlatmasına mesafeyle yaklaştığımı ifade etmeliyim. Bana göre Türk Sanayicisi Güney Doğu Asya Ülkelerinde yatırım yaparak, asıl katma değeri Türkiye’de tutmayı denemeli. Eğer maksat marka yaratmak ise, Türkiye sınırları içinde bunu başarmak mümkün değil. Çünkü firmalarımızın hem ölçek hem de organizasyon hem de yaklaşım olarak bu işi başaracak bir seviyede olmadığı görülüyor.

"Müşteri artık kral değil, imparator..."

Elbette, Küresel Ticarette Korumacılık Küresel Ekonominin önündeki en ciddi engel olarak durmakta. AB ve ABD’nin diğer ülkeler/bloklarla yaptıkları Serbest Ticaret Anlaşmaları Türkiye’nin önünde ciddi bir engel durumunda. Maalesef Ticaret Diplomasimiz bu konuda güçlü adımlar atamıyor. Bir yandan sıcak çatışma ortamı, diğer yandan ABD ve AB ile gerilen ilişkilerimiz sebebiyle elimiz kolumuz bağlı. 


Bir başka olumsuz gelişme de şu: Mal fiyatlarında hiç kimse bir yükseliş beklemiyor. Bu durum kar ve büyüme krizlerini beraberinde getirecek gibi. Uyarmam lazım; Dünya Ticareti bir kez daha 2014-2018 arasında olduğu gibi bir durgunluk sürecine girebilir. 
Fiyatların yükselmesi önündeki en önemli engel ise sert rekabet şartları. Artık farklı mal ve hizmetler de birbirine rakip olmaya başladı. Örneği bir çanta ile bir cep telefonu birbirine rakip, bazen de tamamlayıcı mallar olarak nitelendiriliyor. Sosyal Medya bu rekabetin en ciddi yönlendiricisi oldu diyebilirim. 


Bu sebeple firmalar müşterilerin geri dönüşlerini artık sosyal medyadan takip etmeye başladılar. Ayrıca, akıllı telefonlara yüklenen uygulamalarla fiziki bir mekana ihtiyaç duymadan mal veya hizmet satışları gerçekleşiyor. Küresel Markaların başlattığı bu trend, dış ticaretin modelini de değiştirmiş gözüküyor. Bireyler yoğun çalışma saatlerinden alış veriş mekanlarına gitmekte zorlandıkları için mal ve hizmetler artık ayaklarına geliyor. 
Tüm bu gelişmeler ve gerçeklere rağmen, Türkiye'nin büyüme modeli sadece “üretimi birim olarak artırma” felsefesi üzerine kurulmuş şekilde devam ediyor. Yüksek katma değer için, bilgi-tecrübe-tasarım üçlüsünün çalıştırılması gerekiyor. Bakalım başarabilecek miyiz ?


Prof. Dr. Emre Alkin

 

Eklenme Tarihi : 6.12.2019 07:32:17

YORUMLAR

Yorum yapabilmeniz için üye olmalısınız.
Eğer üye iseniz üyelik girişi yapmak için tıklayın.
Yeni üye olmak için lütfen tıklayın.

Henüz yorum yapılmamış.