"Fark yaratmak, olağanüstü yeteneklerle beklenen işleri yapmak değil.
Olağan yeteneklerle beklenmeyen işleri yapmaktır."
Prof. Dr. Emre Alkin

Kazancı Keyfe Çevirmek Kültür İster...

Bu yazıyı Spotify'dan dinleyebilirsiniz. TIKLAYINIZ!

 

 

Piyasalar karmakarışık bir haftaya girerken, haftanın ilk gününden içimiz kapanmasın diye istemlere değil, akla hitap eden bir yazı yazmayı tercih ettim. 

Değerli Dostlar, para ve ticaret ile alakalı birçok düşünürün kendine göre yorumları bulunmakta. Felsefe tarihini incelediğimizde, akıl değil de istemlerin insan hayatında baskın olmasına karşı direnmeye çalışan bu kahramanların yazdıklarını incelediğimde, oldukça şaşırdığım saptamalara rastlıyorum.

Mesela Aristo'nun doğrudan doğruya bir uyarısı var piyasa ekonomisiyle alakalı: 

"Perakende ticaret doğaya aykırıdır. İnsanların birbirinin sırtından geçinmesini sağlayan bir yoldur. Bu alışverişler arasındaki en nefret edilecek şey de, tefeciliktir. Çünkü kazanç, paranın doğal kullanılışından değil, kendisinden doğmaktadır. Çünkü para bir alışveriş aracı olarak ortaya konmuştur, faizin anası olsun diye değil. Paranın para doğurması anlamına gelen bu tefecilik, kazançlar arasında doğaya en aykırı olanıdır." 

Sadece bu değil. "Mali işlerle para kazanmak için uğraşmak, özgür bir adamın işi değildir" diyerek hepimizi "tutsak insanlar" olarak kategorize etmiş. Yüzyıllar sonra Francis Bacon belki de daha yumuşak bir yaklaşımla "Para gübre gibidir, yayılmazsa işe yaramaz" diyerek, en azından kaynak kullanımını adil şekilde yapmamız gerektiğini hatırlatmış. Finansal Aracılık faaliyetinin bu yaklaşıma uygun şekilde yapıldığını düşünüyorum. 

"İnsan Aç Gözlüdür..."

Descartes ise hayatı ne şekilde yaşamamız gerektiğini şöyle öğütlemiş: "Yalnızca hayatımızı ve sağlığımızı korumak için yeterli parayı kazanmaya çalışmak ve ardından gittiğimiz şeyi engellemeyecek törelere göre davranmak." Buradan da anlaşılıyor ki, kendi kendine yeten bireyler olmak en büyük zenginlik olarak görülmüş: Pek de haksız değil. Eğer herkes böyle yapsaydı büyük ihtimalle bugün konuştuğumuz sorunlar var olmazdı. Ancak İktisadın babası Adam Smith "insan aç gözlüdür" diyerek gerçekçi bir yaklaşım göstermiş.

İnsanlığın bugünkü hezeyanlarını belki de en iyi izah eden, Schopenhauer olmuştur diyebilirim:  "Para salt olarak iyidir; çünkü her isteğin soyut bir şekilde tatminidir. Bununla birlikte servet elde etmeye kendini adayan bir hayat, onu sevince dönüştürmeyi bilmedikçe boşunadır; ancak bu, kültür ve bilgelik isteyen bir sanattır. Birbirlerini izleyen duyu zevkleri, kişiyi uzun süre tatmin etmez; kişi hem hayatın amaçlarını, hem de geçim kaynaklarını elde etme sanatını anlamalıdır. İnsan kültür elde etmekten bin kere daha çok para elde etmeye bakar, oysa bir insanın mutluluğuna, sahip olduğu şeylerden çok, kişiliğinin yapısı yardım eder.." Haksız olduğunu sanırım kimse iddia edemez bu düşünürün.

Bugün dolar kuru ve faiz ile alakalı yazacağıma, gerginliği azaltmak amacıyla filozofların para ile ilgili düşüncelerinden bazılarını paylaşmak istedim. 


Prof. Dr. Emre Alkin

 

Eklenme Tarihi : 28.12.2021 06:48:21

YORUMLAR

Yorum yapabilmeniz için üye olmalısınız.
Eğer üye iseniz üyelik girişi yapmak için tıklayın.
Yeni üye olmak için lütfen tıklayın.

Henüz yorum yapılmamış.