Geçenlerde Enerjisa ve İdema'nın işbirliği ile hazırlanan verimlilik raporunun açıklandığı ve yeni bir inisiyatifin başlatıldığı toplantıda konuşmacı olduk. Raporun her bulgusu oldukça kıymetliydi, sizler için bunu bir analiz haline getirmek istedim. Kendi yorumlarımı katarak elbette.

Önce Fed sonra da ECB faiz artışlarına devam etti ve enflasyon tehlikesinin devam ettiğine işaret ettiler. Geçen hafta bir deTCMB Başkanının açıklamalarını izledik. Orada da enflasyon vurgusu vardı.

Talep ile alakalı eskiden belirli mevsimler olurdu. Yaz aylarında fabrikalar tatile girer, metropollerdeki devinim yavaşlar, aylık enflasyon rakamları çok düşük hatta eksi seviyelerde çıkar, sonra sonbahardan itibaren talep tekrar canlanmaya başlardı. Üniversite yılları olan 80'lerin sonu ve işe başladığımız 90'ların başında adeta ezberlenmiş bir süreçti bu.

Ülkelerin kurucularının felsefelerindeki farklılık aynı zamanda ekonomik, sosyal, diplomatik ve siyasi farklılıkların da hazırlayıcısı oluyor. Mesela ABD'nin kuruluş felsefesini bir Amerikalı şöyle anlatmış:

Anladığım kadarıyla "rasyonel politikalara dönüş" olarak adlandırılan model, vergileri artırmak ve kredileri sınırlamak yoluyla talebi boğarak enflasyonu düşürmeye çalışmak gibi bir içeriğe sahip. Sürekli yapılan zamlar ve vergi artışlarının üzerine kredi kullanımını sınırlamak ve maliyetini yükseltmek neticesinde, yeterince beklenir ise enflasyon düşebilir elbette. Sorun, "yeterince" beklemenin belirli bir süresinin olmaması.

Merkez Bankası beklediğimiz gibi karar verdi. Ancak hemen arkasından bu zamana kadar alınmış bazı önlemlerle alakalı değişiklikler yapacağı duyuruldu. Mesela KKM 'ye Zorunlu Karşılık getirilmesi ilk başta Bankalardan TCMB'ye kaynak aktarımı anlamına geliyor. Ancak bu uygulama devam ettikçe bankaların KKM yapma konusunda isteksizleşeceği söylenebilir.

İki sebepten dolayı: 1. Faiz enstrümanı ile dövizi ve enflasyonu tutmak için artık çok geç, politika faizini % 40'a çıkarmak umulmadık yan etkiler ve tahribat bırakır. Bu ezberi bozalım artık. 2. Rasyonel Ekonomi Politikalarına dönüş için "hemen değil tedrici şekilde" diye çok kez uyarıda bulunduk. Önden bindirmeli, yüklemeli, giydirmeli adımlar için şartlar müsait değil.

Hafta başında özel bankalarla yaptığım temaslar neticesinde mevduat faizlerinde geçen haftaya göre 10 puan civarında düşüş olduğunu gördüm. Hem KKM hem de vadeli mevduatta Merkez Bankası'nın kararı öncesindeki düşüş bence bankacıların faiz kararı için pozisyon aldığını gösteriyor. Diğer taraftan TL/Döviz Mevduatı oranlarında geçen hafta başındaki 3 puanlık rahatlamanın etkisini de hesaba katmak gerekiyor diye düşünüyorum.

KDV oranlarındaki artıştan hemen sonra akaryakıt ürünlerindeki ÖTV’nin artışı sanıyorum geçen haftanın önemli gelişmelerinden oldu. Ancak Bakan değişse de açıklamalar hep aynı şekilde yapılıyor: “Yine de Türkiye’deki akaryakıt fiyatların Avrupa’ya göre ucuz kalıyor.”

Seçimden sonra neler olup bittiğini hatırlayalım: - Merkez Bankası Faizleri % 15'e yükseltti - Asgari Ücrete Zam yapıldı - KDV oranları ve bazı kesintilere Zam yapıldı . .

Hepimiz farkındayız ki, tam teşekküllü bir "yeni ekonomik program" açıklaması yapılmadı. Bu da gösteriyor ki yerel seçimlere kadar hibrit bir düzende yola devam edeceğiz. Bu durumda şu ihtimallere dikkat etmek gerekiyor: - Döviz kurlarındaki dalgalanmalar devam edecek ve geri çekilme beklenmemeli - Faiz oranlarında yükseliş devam edecek ancak mevduat-kredi faizi makası açılacak . .

İsveç'in NATO üyeliği meselesinde Türkiye'nin bir anda yeşil ışık yakması, hemen ardından Ukrayna da NATO'ya katılmalı" ifadelerine katılması ve Rusya'nın karşı çıktığı talepleri kabul etmesi, bambaşka bir diplomatik sürecin başladığını gösteriyor.

Dünden itibaren vergilerde yapılan yeni değişiklikler yürürlüğe girdi. Elbette, KDV hesaplamalarında birçok yanlışlar yapılacak ama her değişiklikte olduğu gibi sonunda insanlar alışacaklar. Ancak her zaman söylediğim gibi vatandaşın mevsimine bakmadan satın almak zorunda olduğu mal ve hizmetlerde artan vergiler, daha fazla hayat pahalılığı yaratırken tasarruf etmeyi imkansız hale getiriyor.

Malumlarınız üzere seçimden hemen sonra yeni ekonomi yönetimi atanır atanmaz şunu yazmıştım: “Yeni programı Cumhurbaşkanı açıklarsa demek ki arkasında duruyor, başkası açıklıyorsa sıkıntı var..”

Açıklanan enflasyon oranlarında belki de en çarpıcı ayrıntı, Çekirdek Enflasyonun TÜFE' den yüksek olması idi. Aylık olarak % 3,92 olarak açıklanan ama yıllık olarak % 38 civarında olan TÜFE'nin yanında çekirdek enflasyonun % 47 civarında olması, enflasyondaki düşüşün baz etkisi ve mevsimsel olduğunu bizlere gösteriyor. Demek ki sonbahara doğru TÜFE tekrar yükselişe geçme potansiyeli taşıyor.