Gelecek yıl, 2022 hatta daha öncesinden devam eden risklerin üzerine başka riskler de eklenecek. Gelin bazılarına göz atalım: İlk sıraya Rusya-Ukrayna çatışmasının tehlikeli seviyeye sıçraması ihtimalini koyuyorum. Eğer Putin’e onurlu bir geri çekilme imkanı yaratılmaz ise, Rusya'nın Ukrayna'nın tamamını işgal etmesi gibi bir süreçle karşı karşıya kalabiliriz.

Hafta içi eşimin kimlik kartını değiştirmek için nüfus müdürlüğüne gittiğimizde inanılmaz bir izdiham ile karşılaştık. İçeride Türk Vatandaşları kadar yabancı uyruklular da bulunuyordu. Randevulu sistem olmasına rağmen 1 saat civarında bekledikten sonra işlemleri tamamladık.

Eski bir arkadaşım yerli yersiz aklına gelen her şeyi söylerdi. Kırıcı da olurdu açıkçası. Bir gün misafir edildiği bir masada ev sahibine aynı davranışı gösterdi. Kendisini tatlılıkla uyarınca bana döndü ve “ben doğruyu çekinmeden söylerim Hoca” dedi. Kulağına eğildim ve şunu dedim.

Enflasyon oranları son 24 yılın en yüksek seviyesindeyken açıklanan TÜFE oranlarıyla beraber az da olsa geriledi. Ancak ne TCMB ne de OVP öngörülerinin tutmayacağını iyice anlamış olduk. Belki de en ilginç gelişme ÜFE'de oldu. Bir önceki aya göre 20 puan düşerek % 136'ya geriledi.

Herkes Euro/Dolar paritesinin neden güçlendiğini soruyor. Bunun cevabını vermeden önce Dolar'ın yatırımcılar için ne ifade ettiğini analiz etmek lazım. Dolar, ABD vatandaşlarının parası olarak tarif edilse de pratikte böyle değil. Dolar Amerika Birleşik Devletleri'nin ihraç ettiği uluslararası kabul görmüş bir değer ölçütü.

Her ne kadar İTO Geçinme Endeksinde Eylül Ayına göre gözle görülür bir yavaşlama olsa da, % 3 civarına seyreden bir hayat pahalılığı elbette iyi bir haber değildi. Tüm gözler TÜİK’in açıkladığı TÜFE endeksine dönmüştü.

İki gün önce büyüme rakamları açıklandı ve birbirinden çelişkili yorumların yapıldığını gördüm. Örneğin bir yıl öncenin aynı dönemine göre büyüme pozitif iken, bir önceki çeyreğe göre bir negatif olmuş.

Biliyorsunuz aylık ihracat rakamlarını önce TİM açıklıyor, ardından da TÜİK düzeltilmiş verilerle dış ticaretteki durumumuzu ortaya koyuyor. Buna göre ihracat Ekim ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre % 3,0 artıp 21 milyar 328 milyon dolara ulaşırken, ithalat % 31,4 artarak 29 milyar 202 milyon dolar olmuş.

OECD'nin birkaç yıl önce hazırladığı bir raporda Türkiye'de çalışanların % 40'tan fazlası asgari ücretli olarak gözüküyordu. Tabii, bu istatistik bir durum değil "survey" olarak nitelendirilebilecek bir sonuçtu. Eskiden çalışanların pek azı gerçekten asgari ücretle çalışırken, birçok kişi ücretinin kalan kısmını zarfla alıyordu. Kayıt dışı gelir yaratmadan kayıt dışı gider yaratmak zor olduğundan, genellikle bu işleri yapan sektörler belliydi.

Devlet mekanizmasının temel yaklaşımı verdiklerini bir süre sonra geri almasıdır. Mesela KKM ile bankalar ummadıkları bir kar marjına kavuştular. Ancak kamu kağıdı alma şartı gelince, karlarının bir kısmını devlete transfer ettiler. Yani devlet eliyle oluşturulan rant, sonra olması gereken faizin çok altında olan kamu kağıtlarıyla geri alındı.

Geçen hafta uykumuzdan deprem gerçeğiyle uyandık. Pandemi, Rusya-Ukrayna Çatışması, Resesyon diye sıraladığımız riskler arasında deprem yoktu açıkçası. Aslında risk her zaman ortadaydı, dolayısıyla "unutmuştuk" desem daha doğru.

Yöneticilik tecrübemden bir alıntı yaparak başlayayım: "Ben demiştim" şeklinde çıkış yaptığım bir gün, yaşı benden büyük bir Yönetim Kurulu Üyesi bana dönüp "haklı bile olsan sırası değil" demişti. Uzun uzun düşünmüştüm bu cevabın üzerine. Sonra haklı bulmuştum.

Bence yok. Ancak tek haneli politika faizinin faydası varmış gibi "sonunda başardık" diyen bir para otoritesi var. Açıkçası düşük maliyetli kaynağa ihtiyacımız yok değil. Ancak ortada bir garabet var. 

Bu perşembe Merkez Bankasının faizleri tek haneye indirmesi bekleniyor. Bunun faydası veya zararları üzerine uzun uzadıya yazdığım için daha fazla yorum yapmaya gerek duymuyorum. Ancak, gelişmeleri çapraz okuyarak çözmekte fayda var.

Piyasaların bizleri yasa boğan gelişmelerden pek etkilenmediğine geride bıraktığımız süreçte şahit olduk. Bu durum terör saldırısının hafife alınmasından kaynaklanmıyor. Şöyle bir hatırlarsak, Pandemiden önce dünyanın her yerinde oldukça zalim saldırılar baş göstermiş, halk ayaklanmaları çıkmıştı.